بررسی اثرگذاری داستان بازی های دیجیتال و غیر دیجیتال در زندگی بچه ها

ماه منیر داستان پور-بــازی، فعالیتــی آگاهانــه اســت کــه بــا میــل و اختیــار و بــرای ســرگرم شــدن و تفریــح، در اوقــات فراغــت صــورت می گیــرد . حرکتــی لازم و ضــروری بــرای کــودکان، کــه بوســیله ی آن می تواننــد احساســات خــود را بــروز داده و تمایــلات خویــش را مشــخص نماینــد. امــا موضــوع اینجاســت کــه از میــان تمــام بازی هــا، کــدام یــک می توانــد بــرای فرزنــد دلبنــد مــا ســودمند باشــد؟!

 از انجــام کــدام یــک صدمــه می بینــد و چــه نــوع از آنهــا ذهــن و شــخصیت کــودک مــا را رشــد داده و در او ایجــاد خلاقیــت می کنــد؟ بــا توجــه بــه اینکــه کــودک مــا همــان فرزنــدی اســت کــه بایــد بــه زودی مســئولیت جامعــه را پذیرفتــه و بــرای آن افتخارآفریــن و یــا موجــب سرشکســتی باشــد! بیاییــد در اینجــا کمــی ریزبیــن شــده و جزئــی تــر بــه ایــن پدیــده ی حائــز اهمیــت، بیندیشــیم. بــرای شــروع بــه ایــن ســوال پاســخ دهیــد کــه ایــن روزهــا دخترتــان ترجیــح می دهــد همچنــان بــا عروســک بــازی کنــد؟ یــا بیشــتر تمایــل دارد، بــا موبایــل شــما فضــای یــک گیــم خــوش رنــگ و لعــاب را تجربــه کنــد؟ و یــا اینکــه پســرتان هنــوز بــا ماشــین پلیــس و کامیونــش ســرگرم می شــود یــا جلــوی کامپیوتــر نشســته و تمــام ذهنــش را درگیــر کشــتن دشــمنان رایانــه ای اش می کنــد ؟!

بیاییــد بــدون جبهه گیــری و سنگرســازی در مقابــل دنیــای پیشــرفته ی امــروز، بــا هــم صــادق باشــیم. ایــن روزهــا همــه چیــز کمــی پیچیده تــر شــده اســت. ماشــین بــازی هنــوز هــم وجــود دارد؛ امــا رایانــه ای آن جذاب تــر اســت. و عروســک های پلاســتیکی در برابــر دختــرکان زیبــای گیم هــا دیگــر نمی تواننــد خودنمایــی کننــد! بــازی قدیمــی خاله بــازی، یــا دزد و پلیــس رنــگ باختــه و دیگــر کمتــر کســی بــه آنهــا جلــب می کنــد. امــا اینهــا هیچکــدام دلیــل برتــری امــروز نســبت بــه گذشــته، یــا عصــر گذشــته در برابــر عصــر رایانــه ای امــروز نیســت. حــال بایــد بیشــتر دقــت کنیــم تــا ببینیــم کــدام یــک جایــگاه بالاتــری دارنــد ؟! و مــا بــا پذیــرش شــرایط جدیــد باختــه یــا برنــده ی مســابقه-ی گذشــت زمــان هســتیم؟! بازی هــای گذشــته یــا گیم هــای دیجیتــال؟ کــدام بهترنــد؟ در اولیــن قــدم، بازی هــای قدیمــی را مــورد بررســی قــرار می دهیــم و می بینیــم آنهــا چــه داســتانی را دنبــال می کردنــد و ماجــرای آنهــا چــه پیامــدی بــرای فرزندانمــان داشــت ؟

بــه طــور مثــال از نمونــه ی معــروف خالــه بــازی شــروع می کنــم. نمایشــی کودکانــه کــه هــم دختــر و هــم پســر در اجــرای آن ســهیم می شــدند و بچه هــای فامیــل یــا همســایه، در کنــار یکدیگــر یــک خانــواده ی بــزرگ یــا کوچــک را تشــکیل داده و نقش هــای مختلفــی بــر عهــده می گرفتنــد. مــادر، پــدر، فرزنــد و غیــره و غیــره، همــه در یــک خانــواده یــا مهمان هایــی کــه بــه صحنــه ی نمایــش وارد می شــدند و هــر کــدام شــغل و پیشــه ی  از پیــش ِمتفاوتــی داشــتند. بــازی جــذاب و پرطرفــداری کــه هیــچ داســتان تعییــن شــده ای نداشــت و تمــام ماجــرا یکبــاره و فی البداهــه بــه ذهــن بازیگــران رســیده و دیالوگ هــا بــه زبانشــان جــاری می شــد. همــه بــدون متــن یــا داســتان مشــخصی می دانســتند در جــواب هــر کنشــی چــه واکنشــی از خــود بــروز دهنــد و داســتان را بــه چــه ســمت متفــاوت و تــازه ای ببرنــد. در واقــع همگــی داشــتند بخشــی از حــال یــا آینــده ی خــود را در قالــب یــک بــازی کودکانــه تمریــن می کردنــد و همیــن امــر، ایــن تئاتــر تجربــی و آماتــور را تبدیــل بــه یــک آمــوزش مهــم می کــرد.

یــا ماجــرای پلیــس بازی هــای پســرانه کــه تنهــا ابــزارش یــک ماشــین پلیــس و یــک تفنــگ آبپــاش بــود. ســلاحی کــه بــه هیچکــس آســیبی نمی رســاند و بــه جــای کشــتن طــرف مقابــل تنهــا او را خیــس می کــرد! بــازی مهیجــی بــر اســاس داســتانی ســاده امــا سرنوشــت ســاز، کــه قهرمانی و فــداکاری را بــه پســران یــا همــان مــردان آینــده می آموخــت. بچــه هــا بــر اســاس هــر کــدام از ایــن داســتان ها می توانســتند بــه صــورت مســتقیم و در نمایشــی جالــب کــه بازیگــر و تماشــاچی آن خودشــان بودند؛ تفــاوت خوبــی و بــدی را بیاموزنــد و پــس از آنکــه در ناخــودآگاه خــود بــه دیــد یــک منتقــد، شــرایط را بررســی می کردنــد؛ گام ابتدایــی بــرای انتخــاب نقــش آینــده ی خــود را در زندگــی برمــی داشــتند. اینکــه می خواهنــد کــه و چــه باشــند!؟ چــه هدفــی را دنبــال کننــد و بــدی یــا خوبــی را برگزیننــد ! حــالا افکارمــان را کمــی بــه روز کــرده و بــه عصــر تکنولــوژی و دنیــای رایانــه وارد می شــویم. جهانــی کــه در آن صفــر و یــک و کدهــای زبــان نفهــم کامپیوتــری، بــرای کــودکان آشــناترند تــا ابــزار و وســایل بازی هــای قدیمــی! بهتــر اســت در ایــن بخــش هــم دوبــاره بــا مثــال بــه بررســی بازی هــا بپردازیــم و نمونه هــای خــوب یــا بــد از آنهــا را معرفــی کنیــم. در ابتــدا بایــد از شــما بپرســم چقــدر بــا دنیــای بازی هــای رایانــه ای آشــنا  اهــل ورود بــه ً هســتید؟ دســته بندی آنهــا را می شناســید؟ یــا نــه، اصــلا فضاهــای جــذاب آنهــا هســتید یــا تمامــی را اتــلاف وقــت دانســته و از پرداختــن بــه چنیــن فعالیتــی هــراس داریــد؟! البتــه ایــن تــرس بــرای تمــام کســانی کــه بــه گیم هــای دیجیتــال اعتیــاد دارنــد یــا حتــی زمــان  قابــل درک ً مشــخصی از وقــت خــود را بــه آن اختصــاص داده انــد ؛ کامــلا اســت. چــرا کــه انــواع جذابیت هــای ایــن فضــا، شــما را بــا خــود بــرده و حتــی گاهــی درک گذشــت زمــان را از شــما می گیــرد. ولــی در اینجــا، بــرای مثــال و البتــه بــا هدفــی مشــخص، شــما را بــا چنــد گــروه از ایــن بازی هــا آشــنا کــرده و بــه طــور اخــص، داســتان آنهــا را همــراه بــا شــما بررســی می نمایــم.

از میــان هفــده دســته از بازی هــای رایانــه ای، نمونــه ی « اکشــن » یا « ایفــای نقــش » را امتحــان کنیــد. بازی هایــی کــه هــم بــرای دختــران و هــم بــرای پســران و البتــه بیشــتر بــرای دســته ی دوم مــورد توجــه اســت. گیم هــای دیجیتالــی کــه ابــزار کشــتار در آن بــه وفــور یافــت می شــود. اغلــب ماجــرای یــک جنــگ را دنبــال مــی کننــد و داســتانی از پیــش تعییــن شــده، بــر اســاس مأموریــت شــخصیت اصلــی بــازی یــا همــان کاربــر کــه دختــر یــا پســر ماســت. اینجــا دیگــر حرفــی از خالــه بــازی یــا بــازی دزد و پلیــس نیســت کــه فرزنــد مــا خــودش بتوانــد داســتان آن را بنویســد و طبــق میــل و اراده ی خــود، آن را پیــش ببــرد! داســتان پیــش از شــروع بــازی توســط کاربــر، و بوســیله ی بازینامــه نویــس، نوشــته، و بــا فکــر خــلاق گــروه ســاخت بــازی بــه وجــود آمــده اســت. تنهــا کار باقیمانــده ایــن اســت کــه فرزنــد مــا در برابــر کنســول بــازی قــرار گرفتــه و بــا لمــس چنــد دکمــه بــه کشــتار یــا جنــگ بــا موجــودات ناشــناخته یــا انســان هایی بپــردازد کــه نــه آنهــا را می شناســد و نــه خصومتــی بــا آنهــا دارد. تنهــا بایــد تیرهایــش را بــه ســمت آنهــا شــلیک کنــد و مراحــل را یکــی پــس از دیگــری پیــش ببــرد. بســیار خــب، شــاید بــرای شــما هــم، مثــل مــن ایــن ســوال پیــش آمــده باشــد کــه خلاقیــت در ایــن نــوع بــازی جایگاهــی دارد یــا نــه؟! بایــد بگویــم، اســکار خلاقیــت در ایــن بــازی تنهــا بــه ســازندگان آن می رســد و دســت کاربــر بــه طــور کلــی از آن خالــی می مانــد .

 برای مثــال بــازی Death Poin  یــا بــازی مــرگ  گیم مهیجی که دارای امتیاز  ۴٫۴ از ۵٫۴ است  ودر کمتر از یک ساعت حدود ۱۰۰ بار خریداری شده است . بــازی خــارق العــاده ای کــه بــا اســتقبال بی نظیــری روبــرو شــده اســت. امــا داســتان بــازی بدیــن صــورت اســت: کاربــر در همــان ابتــدای کار وارد مأموریتــی نفس گیــر شــده و از گروهــش تنهــا دو نفــر باقــی می  ماننــد، خــود و همــکارش کــه در قلمــرو دشــمن نگهــداری می شــوند. خــود کاربــر نیــز در زنــدان بــه هــوش آمــده و بایــد ابتــدا بــرای نجــات خــود و ســپس بــرای رهایــی همــکارش دســته ی پرتعــدادی از دشــمنان را بــا هــر ســلاحی کــه بــه دســت مــی آورد بــه هلاکــت رســانده و از راه هــای تعییــن شــده، و البتــه تأکیــد می کنــم کــه از راه هــای تعییــن شــده  بــدون اینکــه بتوانــد بــرای رســیدن بــه همــکارش از خــود خلاقیتــی نشــان داده و یــا تصمیمــی از جانــب خــود اتخــاد کنــد کــه در بــازی تأثیــر مجــزا داشــته باشــد پیــش رفتــه و بــازی را بــه انتهــا برســاند . امــا ســوال اینجاســت ؛ فرزنــد مــا در انتهــای بــازی تبدیــل بــه چــه کســی شــده و از ایــن گیــم اکشــن رایانــه ای چــه آموختــه اســت؟ او بــدون اینکــه بدانــد چــرا و بــه چــه علــت ، خــود را اســیر و دوســتش را گرفتــار می یابــد. ســپس مأمــور بــه قتــل عــده ای دیگــر شــده و ســبب دشــمنی آنهــا بــا خــودش و بالعکــس را نمی دانــد. تنهــا موضــوع مهــم نجــات از زندانــی نامشــخص بــرای نجــات یــاری ناشــناس اســت. عملیــات نجاتــی کــه از او قاتــل تیزچنگــی می ســازد کــه علــت کشــتار مکــررش را نمی دانــد!

تــا اینجــای کار هــر چــه خوانده ایــد را در ذهــن نگــه داریــد تــا بــا هــم بــازی ۲ Shadow Fight یــا ســایه ی مبــارز را بررســی کنیــم. یکــی از محبوب تریــن بازی هــای اندرویــدی جهــان، که از سوی استودیوی Nekkiبــه دنیــا عرضــه شــده و تــا بــه حــال چهــل میلیــون کاربــر داشــته اســت. بــاز هــم در ایــن بــازی ، کاربــر بایــد مبــارزه کنــد تــا بتوانــد بــه مراحــل بالاتــر وارد شــود. بازهــم دلیــل ایــن مبــارزه را نمی دانــد . امــا تنهــا تفاوتــش بــا بــازی قبلــی در ایــن اســت کــه بــا حــرکات رزمــی آشــنا می شــود کــه در دنیــای بیــرون از ایــن گیــم دیجیتــال، ریشــه داشــته و برخــلاف ایــن بــازی کــه داســتان مشــخصی نــدارد؛ کاربــر می توانــد بــا پایــه قــرار دادن ایــن بــازی کــه او را بــا ایــن ورزش آشــنا کــرده؛ در جهــان واقعــی، داســتان زندگــی خــود را بــا خلاقیــت و ابتــکار خــود بنویســد. قبــل از وارد شــدن بــه بخــش انتهایــی کلام، می خواهــم نکتــه ای را بــه والدیــن گرامــی و نیــز بازینامــه نویســان و بازیســازان عزیــز، متذکــر شــوم آن چیــزی نیســت جــز توجــه بــه داســتان ایــن دســته از بازی هــا یــا همــان گیم هــای پرتحــرک و مهیــج کــه از قضــا ، کشــش بیشــتری بــرای کاربــران کــه اغلــب فرزندانمــان هســتند؛ دارد. بازی هایــی بــا داســتان های خیالــی یــا برگرفتــه از واقعیــت کــه کاربــر را از دنیــای واقعیــات بــه جهــان بــی انتهــای تخیــل وارد کــرده و در ایــن گیــر و دار، بــر اســاس داســتان طراحــی شــده در ذهــن بازینامه نویــس وطنــی یــا خارجــی، آموزش هــای خــوب یــا بــدی را در اختیــار او قــرار می دهــد. ممکــن اســت چیــزی از او بگیــرد یــا نکتــه ای بــه دانــش او بیافزایــد. ســرگرمی جذابــی کــه ممکــن اســت در اثــر بی توجهــی والدیــن یــا بی اهمیــت بــودن قــدرت تخریــب ذهــن و روح کاربــر، بــرای گــروه ســازنده، آثــار خطرناکــی از خــود بــر جــای بگــذارد. پــس بــا ســرلوحه  آیه ی ۲۴ ســوره ی عبــس بــه آنچــه طعــام روح خــود و فرزندانمــان قــرار داده ایــم توجــه کــرده و در کیفیــت و اثــر آن بیاندیشــیم. چــرا کــه بــی اثــر انگاشــتن آنچــه در قالــب یــک بــازی ســاده در اختیــار کودکمــان قــرار می دهیــم؛ ممکــن اســت عواقــب خطرناکــی برایمــان داشــته باشــد.

تا ایــن قســمت از ســخن بــه بیــان عیــوب گیم هــای دیجیتــال پرداختــه شــد. حــالا و در ایــن بخــش بهتــر اســت بــا یــک بــازی خلاقانــه و البتــه بــه روز و هــم گام بــا دنیــای جدیــد بپردازیــم. یکــی از بهتریــن عناویــن گیم هــای دیجیتــال بــازی بــه  اســت کــه در گــروه بازی هــای ماجرایــی و معمایــی Broken Ageدســته بندی می شــود. ایــن بــازی داســتان متفاوتــی دارد کــه عملکــرد خلاقانــه ای را بــرای کاربــر بــه ارمغــان مــی آورد. دو شــخصیت بــازی ، دختــر لا » و پســر « شــای ِو پســری در دو دنیــای مختلــف هســتند کــه دختــر « و لا در ســرزمینی باســتانی زندگــی می کنــد کــه مــردم شــهر بــرای ِ ســرکوب کــردن یــک هیــولای دریایــی بایــد دختــران جــوان خــود را در لا کــه ِپیشــگاه او قربانــی کننــد وگرنــه دچــار نابــودی مــی شــوند. حــال و بــرای قربانــی انتخــاب شــده بایــد بــه هــر طریــق ممکــن خــود را بــا کشــتن یــولا از مــرگ نجــات دهــد. در ســوی دیگــر بــازی، شــای قــرار دارد کــه در یــک ماشــین فضایــی و در آینــده زندگــی می کنــد. هــوش مصنوعــی کــه ماشــین را کنتــرل می کنــد؛ شــای را فرزنــد خــود می دانــد. او فرزندخوانــده اش را وارد معماهــای مختلفــی می کنــد کــه بایــد برخــلاف علاقــه اش آنهــا را بــه پایــان رســانده و بــه خاطــر هدفــی کــه در ابتــدا مشــخص نیســت؛ آمــاده شــود. امــا کاربــر آزاد اســت کــه از بیــن ایــن دو دنیــا یکــی را انتخــاب کــرده و یــا هــر دو را بــه طــور متوالــی تجربــه کنــد و نیــز می توانــد در دنیــای شــای و در برخــورد بــا هــوش مصنوعــی بــا میــل خــود از میــان ســوالات تعییــن شــده یکــی را برگزیــده و از او بپرســد. ســوال هایی کــه ســختی و آســانی راه او را مشــخص کــرده و جواب هــای متفاوتــی خواهــد داشــت. گذشــته از گیم پلــی جــذاب و گرافیــک بــازی و همچنیــن صداپیشــگی هنرمنــدان معــروف و مشــهور هالیــوود روی ایــن گیــم انیمیشــنی، داســتان جــذاب آن و نیــز خلاقیتــی کــه در ایــن بــازی جریــان دارد؛ کاربــر را بــه خــود جلــب می کنــد. ایــن گیــم دیجیتــال از آن دســته بازی هایــی اســت کــه می توانــد بــه عنــوان یــک نمونــه ی خــوب مــورد توجــه قــرار گیــرد. امــا در پایــان، دنیــای بازی هــا را بــا ســینما کــه حداقــل بــرای والدیــن شــناخته شــده تر اســت؛ مقایســه می کنــم.

شــاید نــام فیلم هــای « « Sweeney Todd   ونیز فیلم « Gangs of New York »را شــنیده یــا حتــی آنهــا را دیــده باشــید. فیلم هایــی کــه شــخصیت های اصلــی آن جنایتــکار، جاســوس یــا آدمکــش هســتند ولــی بیننــده چنــان بــا آنهــا همــذات پنــداری می کنــد کــه تنهــا موفقیت شــان را می طلبــد. او بــدون اینکــه بخواهــد، جنایتــکار را تأییــد می کنــد. بــا او همــراه شــده و روی عمــل اشــتباه او مهــر تأییــد می زنــد. ایــن اتفــاق دقیقــا در بازی هــای رایانــه ای کــه طبــق نظــر روانشناســان تأثیــری فراتــر از فیلــم روی ذهــن افــراد دارد؛ نیــز می گــذارد. بنابرایــن، دوبــاره تأکیــد می کنــم بــا توجــه بــه آیــه  کریمــه ســوره بقــره، «بــه طعــام خــود بنگریــد» و ببینیــد از چــه تغذیــه می کنیــد. همینطــور بــه بازیســازان ، بازینامه نویســان و همــکاران نویســنده، توصیــه می کنــم کــه بــا ســاخت بازی هــای خلاقانــه، و نیــز پرمحتــوا کــه از داســتانی جــذاب و آموزنــده، بهــره بــرده باشــند؛ ذهــن فرزنــدان عزیــز ایــران را روشــن و پویــا ســازند.

پی نوشت: ژانر به سلیقه نویسنده محترم بوده است و تعداد ۱۷) سردبیر: انتخاب ۱( ژانر بازی ها از نگاه های متفاوت، می تواند بیشتر یا کمتر باشد

مجله بازی بان: شماره نهم ودهم

0 پاسخ به "بررسی اثرگذاری داستان بازی های دیجیتال و غیر دیجیتال در زندگی بچه ها"

ارسال یک پیام

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

 

آدرس: خیابان فاطمی غربی ، خیابان باباطاهر ، بن بست کیوان ، پلاک 12 ، ط3

شماره تماس : ۰۲۱88394670

X